|
Góry
Pieprzowe
Róża Kostrakiewicza
endemit z Gór Pieprzowych
Góry Pieprzowe
największe skupisko, pod
względem liczby
występujących gatunków
róż dziko rosnących,
w Polsce
Album -
kwitnące róże
|
Góry Pieprzowe - Pieprzówki
 Ciekawostki Gdzie leżą Pieprzówki
oraz jak je zwiedzać? Rezerwat Przyrody
"Góry Pieprzowe"
Geologia
i ukształtowane terenu Gór Pieprzowych
Góry
Sandomierskie i Góry Świętokrzyskie
Morze kambryjskie i Góry Sandomierskie
Dzikie róże. Roślinność stepowa. Flora i fauna
Gór
Pieprzowych
Góry Pieprzowe lub
"Góry Różane"
Cztery pory roku w górach
Nad Wisłą Zagrożenia dla rezerwatu
Co na temat
Góry Pieprzowej napisał w Monografii Sandomierza Melchior Buliński?
Prace
naukowe dotyczące Gór
Góry Pieprzowe w literaturze
Albumy
z Gór
Pieprzowych
Góry Pieprzowe - informacje różne
Wyżyna
Sandomierska
Góry Pieprzowe lub "Góry Różane"
Rezerwat "Góry Pieprzowe"
posiada wiele osobliwości. Jedną z największych są
dzikie róże. Góry Pieprzowe uznawane są za największe
skupisko pod
względem ilości występujących
gatunków dzikiej róży w Polsce. Występują
tu szczególnie rzadkie gatunki.
Na 25 gatunków występujących w Polsce 12
(lub 11 w zależności przyjętej klasyfikacji) ma swoje siedlisko w Pieprzówkach.
Prof. dr hab. Ryszard Popek uważa ponadto, że jest to największe skupisko
pod względem
liczby gatunków dzikiej róży w Europie
Miejsce specyficzne. S.Dziubałtowski w swojej pracy z 1922r.
"O zbiorowiskach
roślinnych godnych ochrony w Sandomierskiem i
Opatowskiem"
Kosmos 47.
Lwów
proponował drugą nazwę dla
Gór Pieprzowych, a mianowicie "Góry
Różane"
 |
 |
|
Fot.: Waldemar Ciamaga - Góry Pieprzowe - kwitnące
róże |
 |
 |
| Fot.:
Waldemar Ciamaga. Góry Pieprzowe - róże owocujące |
|
Zasięg rodzaju Rosa (róże)
ogranicza się do półkuli północnej. Zajmuje teren od
Alaski na zachodzie, poprzez północną Amerykę, Meksyk, po Europę
(cały jej obszar łącznie z Islandią), północną Afrykę, Syberię na wschodzie oraz
środkową Azję, Indie, Chiny, Japonię, Etiopię, Turcję. Bliski Wschód.
Róże (Rosa L.)
jak pisze R.Popek "stanowią jedną z najtrudniejszych i
krytycznych
pod względem systematycznym grup świata roślinnego, na skutek ogromnego
ich
zróżnicowania morfologicznego". Stąd też w różnych
opracowaniach pojawiają się
różne liczby co do ilości gatunków. Trudności stwarza określenie, co jest
gatunkiem,
a co tylko odmianą. Dawniej określając liczbę gatunków podawało się od kilku
do
kilkunastu tysięcy. Obecnie wymienia się 120-140 do 400 gatunków. Czeski radolog
(czyli specjalista od róż) Klasterskyi grupując róże Europy wyróżnia
5 sekcji i 42
gatunki w ich obrębie z czego 16 występuje w Polsce.
Charakterystyka ogólna róż.
Krzewy o wysokości 0,5-3(4)m wyprostowane lub
łukowato wygięte. Pędy zazwyczaj kolczaste, kolce: jednorodne
w tym proste,
zakrzywione, hakowate lub zawierające na krzewie dodatkowe kolce
szczeciniaste
i igiełkowate, liście: nieparzystopierzaste o różnej barwie i
kształcie, matowe lub
połyskujące, eliptyczne, jajowate lub okrągławe, na szczycie tępe
lub zaostrzone,
osadki liści: nagie lub owłosione, często kolczaste lub gruczołowate,
przylistki
zrośnięte z ogonkiem na brzegu gruczołowato orzęsione, szypułki
zmiennej długości
znacznie krótsze lub dłuższe od owoców, nagie lub ogruczolone,
rzadko owłosione,
płatki korony kwiatu: białe, różowe lub purpurowo-czerwone, gruczołki
występujące u wielu róż dają specyficzny zapach balsamu, jabłek,
terpentyny.
Jak widać z tego bardzo skróconego opisu występuje dosyć duże
zróżnicowanie form. Rozpoznawanie róż, pomijając gatunki typowe, nawet
dla specjalistów
jest trudnym zadaniem.
|
Z róż występujących w Górach Pieprzowych na szczególną uwagę zasługują:
- róża Kostrakiewicza (endemiczny gatunek Gór Pieprzowych) - Rosa
kostrakiewiczii
- róża Klasterskyi - Rosa klasterskyi
- róża Jundziłła - Rosa jundzillii
- róża kutnerowata (Rosa tomentose Sm.)
- róża Sherarda (Rosa Sherardii Davies)
- róża drobnokwiatowa (Rosa micrantha) - znanych jest tylko
kilkadziesiąt stanowisk
w Polsce, rzadka w naszym kraju, rzadka w Europie
- Rosa dumalis, w obrębie tego gatunku R. Popek (1986) wyróżnił trzy
nowe formy
występujące w Górach Pieprzowych
 |
 |
Róża rdzawa. Rosa
rubiginoza
Posiada charakterystyczny zapach jabłek |
Róża
polna. Rosa agrestis |
Inne gatunki róż znane z Gór Pieprzowych:
- róża polna - Rosa agrestis
-
obok róży dzikiej, najczęściej
występujący gatunek w
Polsce, spotykany w południonej i środkowej części naszego
kraju
- róża rdzawa - Rosa rubiginosa
- gatunek bardzo
charakterystyczny z powodu
wydzielania olejków eterycznych o intensywnym zapachu jabłek.
Przy odpowiednich
warunkach (ciepła i sucha pogoda) ich zapach jest wyczuwalny z
odległości
kilkudziesięciu metrów
- róża elipticzna
- Rosa inodora - w Polsce północno-wschodniej
przebiega granica jej
zasięgu
- róża dzika
- Rosa canina - najpospolitsza róża w Polsce i
Europie
Ostatnio nie odnaleziono wymieniaj wcześniej róży francuskiej (Rosa
gallica L.)
prawdopodobnie wyginęła.
Róże mają siedliska na terenie Gór Pieprzowych, przede wszystkim w
części gdzie
występują
rośliny kserotermiczne na wychodniach
łupków.
Siedliska te
wystawione na działanie promieni słonecznych,
są zupełnie suche i bardzo ciepłe.
Woda deszczowa spadając na
rozgrzane łupki paruje, tak że skały po kilku godzinach
nawet
obfitych opadów są zupełnie suche.
Kolejne siedliska to wśród
roślin kserotermicznych na zwietrzałym łupku.
Siedliska
te charakteryzują się mniej skrajnymi warunkami
ekologicznymi. Zwietrzały łupek o
znacznej miąższości, zachowuje większą wilgotność i cechuje się niższymi
temperaturami podłoża. Roślinność
charakteryzuje większa żywotność. Krzewy
osiągają 100% pokrycia. Ponadto spływająca z wierzchowiny woda
żłobi tu rynny
erozyjne na dnie których zatrzymuje się cienka warstwa gleby,
naniesionej z górnych
partii.
Opisane siedliska charakteryzują się bogactwem róż dziko tu rosnących.
Świadczy o tym, jak pisze R.Popek nie tylko liczba krzewów od kilkunastu do
kilkudziesięciu osobników, lecz różnorodność i specyfika występujących
tu
form, nigdzie indziej nie rosnących i po raz pierwszy tu opisanych i
ogłoszonych. Skrajne warunki mikroklimatyczne panujące na łupkach
oraz jałowe,
twarde podłoże, znaczne dobowe wahania temperatury pozwalają na
egzystencję
niewielkiej grupie krzewiastych roślin, w tym róż, modyfikując ich
wygląd
Róże występują również na obrzeżach Gór Pieprzowych, w miejscu
kontaktu
z terenami rolniczymi.
|
