| Sandomierska
przyroda |
 |
Góry Pieprzowe - Pieprzówki
Ciekawostki
Gdzie leżą Pieprzówki oraz jak je zwiedzać? Rezerwat
Przyrody
"Góry Pieprzowe"
Geologia i ukształtowanie terenu Gór
Pieprzowych
Góry
Sandomierskie
i Góry Świętokrzyskie Morze
kambryjskie i Góry Sandomierskie
Dzikie róże. Roślinność stepowa. Flora i
fauna Gór Pieprzowych
Góry Pieprzowe lub
"Góry Różane
Cztery pory roku w górach
Nad Wisłą
Zagrożenia dla rezerwatu
Co
na temat Górze Pieprzowej napisał w
Monografii Sandomierza Melchior
Buliński?
Prace naukowe dotyczące Gór
Góry Pieprzowe w literaturze
Albumy z
Gór Pieprzowych
Góry Pieprzowe - informacje różne
Wyżyna
Sandomierska
Ciekawostki
Góry Pieprzowe - Pieprzówki czyli część krawędzi Wyżyny
Sandomierskiej w pobliżu doliny Wisły na granicy Sandomierza i gm.Dwikozy
Góry Pieprzowe objęte są ochroną w formie rezerwatu. Teren
rezerwatu posiada urozmaiconą rzeźbę z licznymi skarpami, wąwozami, rozcięciami
erozyjnymi. Odsłonięcie łupków środkowokambryjskch znajduje się w bezpośrednim
sąsiedztwie doliny Wisły, w formie stromych ścian, osuwisk oraz rozpadlin. W
miejscach o łagodniejszych stokach występują murawy kserotermiczne i zarośla
krzewów z dużą liczbą dzikich róż. W zachodniej części rezerwatu licznie występuje
wisienka stepowa. W starorzeczu Wisły - kotewka czyli orzech wodny.
 |
 |
| Fot.: Waldemar Ciamaga -Widok na dolinę Wisły
(2005/2006) |
Jest wiele powodów, żeby
zobaczyć Góry Pieprzowe.
Egzotyczna nazwa kojarząca się z tropikami. Ma to związek z barwą
łupków kambryjskich, przypominających kolorem pieprz.
Niektórzy
dodają, że łupki często są suche jak pieprz. Jest to dosyć stara nazwa. W swojej "Monografii
Miasta Sandomierza" z 1879r. Melchior Buliński pisze, że góra ta
"od najdawniejszych czasów zowie się Górą Pieprzową"
W Górach Pieprzowych znajdują się wychodnie bardzo starych skał,
które powstały ponad 500mln lat temu. Są to łupki kambryjskie. Dla
porównania Karpaty (w tym Tatry) zaczęły się tworzyć ok. 70 mln lat
temu.
Pod względem geologicznym skały budujące Góry są pozostałością Gór
Sandomierskich.
Góry Sandomierskie wypiętrzyły się w tym samym
okresie co Sudety. Tak więc obok Sudetów są to najstarsze Góry w Polsce.
Powstały ok. 200mln przed najwyższymi pasmami Gór Świętokrzyskich
(Łysogóry, Pasmo Jeleniowskie), czyli ok. 500 mln lat temu
Góry Sandomierskie wysokością dorównywały Karpatom, a najwyższe
szczyty Tatrom
obejmując
swym zasięgiem obszar obecnej południowo-wschodniej Polski. Skały tworzące niegdyś Góry Sandomierskie znajdują się między innymi we
wnętrzu Karpat.
Skały, które budują Góry Pieprzowe, a mianowicie łupki kambryjskie
przykryte warstwą
lessu znajdują się pod Sandomierzem.
Tak więc będąc w Górach mamy wgląd w strukturę geologiczną Sandomierza.
Łupki kambryjskie występujące w Pieprzówkach powstały z osadów morskich, na
półkuli południowej w chłodnym morzu, na wysokości obecnej Południowej
Afryki.
 |
 |
| Fot.: Waldemar Ciamaga - Wychodnie łupków
kambryjskich, skał których wiek sięga 500 mln lat (2005) |
Fot.: Waldemar Ciamaga -
Ostnica włosowata. Fragment stepu sandomierskiego w Górach
Pieprzowych (2006) |
Wisła dokonała przełomu w skałach kambryjskich, stąd też wychodnie
łupków kambryjskich znajdują się również po drugiej stronie rzeki
w województwie podkarpackim w Pączku Gorzyckim koło Gorzyc.
Są to najstarsze
skały na terenie tego województwa. Ponadto zaskakujące jest skojarzenie Pączka z
Pieprzówkami (i pieprzem). Tak więc pod względem geologicznym część Gór Świętokrzyskich
znajduje się w woj. podkarpackim.
Góry Pieprzowe są rezerwatem stepowym. Część jego terenu zajmują
murawy ostnicowe (6 gatunków ostnic) typowe dla stepu.
Występuje tu wiele rzadkich gatunków roślin, zwłaszcza
kserotermicznych.
 |
 |
| Fot.: Waldemar Ciamaga -
Róże dziko rosnące w Górach Pieprzowych (2006) |
Góry Pieprzowe są największym skupiskiem pod względem liczby
naturalnie występujących
gatunków róż dziko rosnących w Polsce. Spośród 25 gatunków rosnących w Polsce, 12 spotyka się w Pieprzówkach. W tym bardzo
rzadko występujące jak Róża Kostrakiewicza (endemit) oraz Róża Jundziłła. Kwiat tej
ostatniej znajduje się poniżej i pomiędzy poszczególnymi akapitami. Prof. dr
hab. Ryszard Popek sugeruje, że może to być największe skupisko pod względem
liczby gatunków dzikich róż w Europie.
S.Dziubałtowski w swojej pracy z 1922r.
"O zbiorowiskach roślinnych godnych ochrony w Sandomierskiem i
Opatowskiem" Kosmos 47. Lwów proponował drugą
nazwę dla Gór Pieprzowych, a mianowicie "Góry Różane"
Interesująca jest
fauna fauna Gór Pieprzowych zwłaszcza fauna owadów i pająków. Wśród
nich spotyka się gatunki rzadkie podlegające ochronie gatunkowej,
wpisane do polskiej czerwonej księgi gatunków zagrożonych, w tym występujące
na terenie Polski jedynie w Górach Pieprzowych.
Rejon Gór Pieprzowych był
przedmiotem badań naukowych poczynając od XIXw.
prowadzonych również przez wybitnych naukowców z dziedziny botaniki i
geologii
(prof. W.Szafer, prof J.Samsonowicz)., entomologii Od dawna też środowisko naukowe
postulowało objęcie tego terenu ochroną. Wynikiem tych starań było utworzenie
rezerwatu przyrody w 1979r.
W pobliżu Gór Pieprzowych znajduje się jezioro - starorzecze Wisły, malownicze, a ponadto spotyka się w nim orzecha wodnego czyli kotewkę podlegającego
ochronie. W czasach historycznych, gdy orzech występował powszechnie,
biedni mieszkańcy robili z niego m.in. mąkę.
Z Gór Pieprzowych rozciąga się wspaniały widok na Sandomierz, na
dolinę Wisły, na
Nizinę Sandomierską, Na południową krawędź Wyżyny
Lubelskiej. Warto to zobaczyć.
Okolice Gór
Pieprzowych były również miejscem wczesnego osadnictwa, co
potwierdzają źródła oraz badania archeologiczne.
Albumy zdjęć
>>
Menu
Góry Pieprzowe
