|
|
|
Sandomierz
- zabytki
|
Dzwonnica kościoła
św.Pawła
Prezbiterium kościoła
św. Pawła
Album zdjęć
>>
|
Strona główna >
Sandomierz >
zabytki
Zabytki
Sandomierza
Kościół
p.w. św. Pawła Apostoła
|
|
 |
|
Fot.:
Waldemar Ciamaga - Sandomierz. Kościół św. Pawła (2004) |
Kościół
pod wezwaniem św. Pawła Apostoła jest jednąz najstarszych świątyń
Sandomierza.
Pierwotny, drewniany, ufundowany został przez krakowskiego biskupa
Iwona Odrowąża na dawnym wzgórzu staromiejskim w 1226r. wtedy też została ustanowiona
parafia. Obecny kościół murowany wybudowany został w latach 1426 - 1434.
W XVIIw.
pierwotną jednoprzęsłową prawie kwadratową nawę powiększono o jedno przęsło i nakryto
sklepieniem kolebkowym zdobionym geometryczną dekoracją stiukową w typie renesansu
kalisko - lubelskiego. Od 1650 r kościół św. Pawła przestał być parafią, zdany na wikariuszy
kolegiaty podupadł, podźwignięty po przywróceniu parafii w 1688 r., dopiero przez ks. Jakuba
Orzechowskiego.
Ks. Jakub Orzechowski, proboszcz tej
parafii w latach 1706 - 1724, dobudował istniejącą
obecnie kaplicę św. Barbary, uzupełnił
wyposażenie kościoła i zaprowadził przy
kościele Bractwo św. Barbary. Ks.
Marcin Jasiński proboszcz parafii św. Pawła w latach 1727
- 45 zdobi fasadę kościoła kamiennymi rzeźbami św. Barbary, aniołów
i wazonami oraz otacza
cmentarz przykościelny murem i wznosi dzwonnicę. Dekoracja
rzeźbiarska na szczytach
kościoła powstała w warsztacie Tomasza Huttera.
W czasie walk o Sandomierz w czerwcu 1809 r
przy kościele zlokalizowana była jedna
z dwunastu baterii dział broniących dostępu do Sandomierza, a na
okolicznych polach
rozegrała się znana z "Popiołów" Stefana Żeromskiego
bitwa na bagnety. Na pamiątkę
tych walk podczas restauracji kościoła w jego ściany wmurowano kule
armatnie.
Kościół św. Pawła często określany
był jako położony "za miastem" choć gdy Iwo
Odrowąż przeprowadzał erekcję parafii kościół znalazł się pośród
wcale ludnej osady.
Kolejno miasto "oddaliło" się od
kościoła, by w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat niejako na
gruntach parafii św. Pawła ukształtowało się nowe miasto i nawet
zaistniała na tym terenie
konieczność utworzenia nowej parafii.
Wystrój Kościoła:
Na wystrój wnętrza składają się dekoracje sklepień i malowidła ścienne,
ołtarze, stalle i
boazerie, ambona i chór muzyczny, łuk tęczowy, ławki, drzwi, obrazy,
konfesjonały i portal
wejścia głównego oraz krata i ołtarz kaplicy św. Barbary. Miał
kościół św. Pawła kilku
wielkich fundatorów, biskupa Jwona Odrowąża fundatora parafii i
pierwszego
drewnianego kościoła, Grzegorza, kanonika i oficjała sandomierskiego
fundatora
murowanej świątyni i kolejno
ks. Szymona Dzierżęgę proboszcza od 1620 r i Jakuba
Orzechowskiego proboszcza od 1706 r. Dwóm ostatnim zawdzięczamy
zachowany wystrój
wnętrza.
Obecny kościół św. Pawła wzniesiono
jako murowany w początku XV w. Z tego czasu
zachowała się fragmentarycznie na ścianach prezbiterium polichromia
gotycka w
postaci inskrypcji mówiącej o poświęceniu przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego
nowo
wzniesionego kościoła.
Polichromia ta po odsłonięciu została zabezpieczona i pozostaje
niedostępna za stallami. Jej fotokopia wisi na ścianie bliżej chóru
muzycznego.
Kolejnym śladem pierwotnego wystroju malarskiego kościoła są fragmenty
renesansowej
polichromii powstałej w pierwszej połowie XVIw. lub jeszcze w końcu
XVI w. Są to fragmenty
ornamentu geometrycznego na ścianach prezbiterium.
1...2...3
|
