|
Ujazd
woj. świętokrzyskie
pow. opatowski
gm. Iwaniska
23 - 25 maja 2008 r.
XII Międzynarodowy Turniej Rycerski o szablę Krzysztofa Baldwina Ossolińskiego na Zamku
"Krzyżtopór" w Ujeździe. Parady, pokazy, inscenizacje.
Program na stronie www.krzyztopor.eu
Zdjęcia
zamku
Krzyżtopór
Plan zamku "Krzyżtopór"
powiększ >>
Historia i opis zamku
"Rzeczpospolita" na
okładce
wydanej mapy "100 niezwykłych zabytków Polski" zamieszcza zdjęcie
Zamku "Krzyżtopór"
w Ujeździe (2004)
Herb Topór którym
posługiwali się Ossolińscy,
jest również herbem Klimontowa miasta założonego w 1604r. przez
Zbigniewa Ossolińskiego
ojca Krzysztofa Ossolińskiego (wlaściciela Ujazdu) i Jerzego Ossolińskiego
kanclerza wielkiego koronnego właściciela zamku w Ossolinie
Herb Habdank, który
przypomina znak "W" na wieży bramnej zamku Krzyżtopór obok znaku krzyża i
topora.
Herb ten w innej wersji posiada również mały krzyż nad znakiem
"W"
Znak "W" na wieży bramnej
być może jest związany z herbem Dębno jw.
Był to herb matki Krzysztofa, Jadwigi z Sienieńskich
Herb Iwanisk - w gminie tej znajduje się zamek "Krzyżtopór"
|
Strona główna >
powiat opatowski > Zamek "Krzyżtopór"
Zamek "Krzyżtopór" w Ujeździe (2)
Ciekawostki. Prawda, mity, legendy.
 |
Nie
jest znany dokładny okres budowy zamku.
Wymienia się rok 1621 jako datę rozpoczęcia
budowy. W piśmie fundacyjnym z 1627r.
Krzysztof Ossoliński wymienia fortecę i zamek
Krzysztoporski. Rok 1631został utrwalony na
bramie wjazdowej - prawdopodobnie oznaczając
zakończenie pewnego etapu prac. Zamek,
jak wynika z inskrypcji, niegdyś widocznej,
na attyce, został ukończony w 1644r.
Krzysztof Ossoliński by móc zrealizować
swoje planu, wydał olbrzymią
jak na owe czasy
kwotę 30 mln złotych. Dla potrzeb inwestycji
wybudowano kamieniołomy, cegielnie, warsztaty
rzeźbiarskie, kamieniarskie,
stolarskie.
|
|
Fot.: Dorota Sulicka - Zamek
"Krzyżtopór w Ujeździe (2003) powiększ >>
|
W
pierwszym okresie funkcjonowania zamku Ujazd nazywany był Krzysztoporem
(od imienia właściciela i herbu). Nazwa Krzyżtopór pojawiła się
znacznie później
Zamek
"Krzyżtopór" miał tyle okien ile dni w ciągu roku. W przypadku
roku
przestępnego odsłaniano dodatkowe 366 okno.
Zamek miał tyle pokoi ile tygodni w ciągu roku (52 lub 53).
Miał sal tyle ile miesięcy, wież tyle ile kwartałów
Krzyżtopór posiadał system wentylacyjny i grzewczy. Układ kanałów
wewnątrz
budynku powodował, że ciepło i świeże powietrze docierało
do poszczególnych
pomieszczeń. Dla gospodarczych potrzeb zamku, funkcjonowała instalacja
wyciągowa
przypominająca windy
Nad salą jadalną w jednej z wież znajdowało się akwarium, w którym
pływały
egzotyczne ryby.
Kubatura budynków wynosi około 70 tys. m3, powierzchnia ok. 1,3 ha, długość
murów ok. 600m, natomiast średnia wysokość wałów 5-7m, a miejscami
15m.
Nad marmurowymi żłobami stajni, które były ulokowanie w
pomieszczeniach
piwnicznych znajdowały się zwierciadła. Prawdopodobnie
chodziło o oświetlenie
ciemnych pomieszczeń. Przez specjalną
konstrukcję okien światło padało na lustra
i odbijając się od nich
oświetlało stajnie. Stajnie były zbudowane dla 300 koni.
W jednym z pomieszczeń stajennych panują znakowite warunki akustyczne.
W przyszłości może być to wykorzystane dla celów organizacji imprez
muzycznych
W podziemiach zamku można zobaczyć małe stalaktyty, narosłe w wyniku
długoletniego
spływu wody wzdłuż szczelin w murach.
W jednej z wież znajduje się źródło, dostarczające czystej wody
Zamek posadowiono, po zebraniu wierzchniej warstwy gleby i zwietrzeliny,
na litej skale.
Jak głosi legenda Krzyżtopór miał mieć podziemne połączenie z
Ossolinem.
Właściciele zamków w Ujeździe i Ossolinie, jeździli tym lochem do
siebie w gościnę,
saniami po specjalnej powierzchni wyłożonej cukrem, który
miał imitować lód.
Krzyżtopór ma też swojego ducha, jak każdy szanujący się zamek. W
księżycową
noc można spotkać na murach czarną postać rycerza. Jest
nim ponoć syn Krzysztofa
Ossolińskiego, który zginął podczas walk na
kresach wschodnich, Krzysztof Baldwin
Ossoliński, ukazujący się w husarskiej zbroi. W
ruinach pojawia się też Biała Dama.
Na wieży bramnej obok krzyża i topora znajduje się tajemniczy znak,
który
przypomina literę "W". Krzysztof Ossoliński, miał pewne
zainteresowania związane
z astrologią i magią, stąd też mógł wynikać pomysł układu pomieszczeń związany
z czasem. Niektórzy
dodatkowo w symbolu "W" dopatrują się jakiegoś magicznego
znaku. Symbol ten zgodnie z aramejską księgą Zohar oznacza wieczne
trwanie tego
miejsca. Najprawdopodobnie znaczenie jego jest prozaiczne.
Oznacza herb Habdank
lub herb Dębno. Herby te zamieszczamy obok
Topór na wieży bramnej oznacza herb Ossolińskich, natomiast krzyż jest
symbolem katolicyzmu co podkreślano w dobie reformacji i kontrreformacji.
Krzysztof Ossoliński zmarły w 1645r. został pochowany w podziemiach kościoła
Karmelitów Bosych w Krakowie w habicie franciszkańskim
Jeszcze w XIXw. istniał na bramie wjazdowej napis, który nie
zachował się, o
którym wspomina Klementyna z Tańskich Hoffmanowa w listach
z podróży w 1828r.
Oto jego treść: "Krzyż obrona, krzyż podpora, dziadki naszego
Topora".
Jeszcze jeden ciekawy napis znajdował się na murach zamku. Umieszczony
na
najwyższym poziomie attyki, w głębi dziedzińca eliptycznego, miał
następującą treść:
[OJCZYŹNIE MEY] POLSKI[EY]
[WOJEWÓDZTWU] SEND[OMIR-]SKIEMU
BRACI MEY MIŁEY
W HONOR DOMÓW ICH...
KRZYSZTOPH NA TĘCZYNA OSSOLI[NSKI]
WOJEWODA SENDOMIRSKI
WYSTAWIŁ 1644.
W 1815r. zamek przeszedł w posiadanie Ludwika i Konstancji z Sołtyków
Łempickich. Właściciele zamku mieszkali w dworze w pobliskiej Plancie.
Ani ich,
ani późniejszych właścicieli nie było stać na odbudowę
zamku. Zamek stał się
"malowniczą ruiną"
Zamek "Krzyżtopór" jest obecnie chętnie odwiedzany przez
turystów. Interesującą
propozycją jest połączenie zwiedzania Sandomierza
i położonego 60km od
Sandomierza Ujazdu. Na trasie wycieczki znajdują się również Klimontów,
Górki
Klimontowskie, Konary, a obok
Goźlice, Ossolin
oraz Opatów.
|
Informacje
praktyczne.
Zamek można zwiedzać w ciągu dnia do zmroku
Ceny biletów: normalny - 6zł, ulgowy - 4 zł. Opłata parkingowa dla autokarów - 6 zł.
Wiosną odbywa się Turniej Rycerski o Szablę Krzysztofa Baldwina Ossolińskiego. Turniej
ten gromadzi liczną
publiczność.
Kontakt w sprawie zamku: 0-15-860-11-33
Zwiedzanie zamku: godz. 8.30 - do zmroku.
Strony internetowe o zamku:
www.krzyztopor.eu
- strona o zamku,
aktualności, program imprez 2008 r.
www.krzyztopor.pl
- strona o zamku
www.iwaniska.home.pl -strona
gminy Iwaniska,wiele informacji o zamku- polecamy
http://ujazd.zamki.pl -
miła grafika,
trochę informacji, w ramach strony
www.zamki.pl
Strona internetowa rodziny Ossolińskich
http://www.ossolinski.pl/
|
1...2 
|
