|
Koprzywnica
woj.świętokrzyskie
pow.sandomierski
Miasto przy drodze
Sandomierz-Kraków
herb Koprzywnicy
Kościół
pocysterski
w Koprzywnicy
|
Strona główna > powiat
sandomierski > Koprzywnica
Koprzywnica
Ważne odkrycie w kościele pocysterskim w
Koprzywnicy (2005 r.)
W dawnym kościele cysterskim, obecnie parafialnym pod wezwaniem św. Floriana w
Koprzywnicy, odkryto w trakcie prac remontowo - konserwatorskich dwa portale boczne
z pierwotnej elewacji zachodniej świątyni klasztornej. W 3 ćw. XVIII w. została ona
zasłonięta późnobarokową fasadą autorstwa znanego architekta - samouka, ks. Józefa
Karśnickiego. Obecne prace, polegające na porządkowaniu dolnych partii ścian wnętrza i
prowadzone pod nadzorem pracowników sandomierskiej Delegatury Urzędu Ochrony Zabytków,
pozwoliły na przebadanie wątków murów wraz z wnękami po bokach zachodniego wejścia.
Okazało się, że są one zamurowanymi portalami bocznymi z okresu budowy kościoła
w 1 poł. XIII w. Północny, zachowany w całości, trochę niższy od południowego, zamknięty
nadprożem w formie dwuramiennego łuku, miał na węgarach ślady zamykania drewnianą belką
lub zasuwą. Spoiny podkreślono malowanymi na cienkiej wyprawie tynkowej, czerwono -
brunatnymi liniami. Południowy był z kolei o wiele bardziej zniszczony, z zawalonym łukiem
nadproża. Za to w zamurowaniu zachowała się w doskonałym stanie półkolista płyta
tympanonu z płaskorzeźbioną dekoracją romańską, przedstawiającą krzyż z dwoma
stylizowanymi drzewkami po bokach. Dodatkowo półkole tympanonu obwiedziono
wicią roślinną.
|
|
 |
|
Fot.:
Jerzy Zub - Koprzywnica: kościół pocysterski, nadproże północnego portalu bocznego w ścianie zachodniej. |
Fot.:
Jerzy Zub - Koprzywnica: kościół pocysterski, tympanon odkryty w zamurowaniu południowego portalu bocznego w ścianie
zachodniej. |
Tympanon zdobił jeden z trzech portali wyprowadzających na dziedziniec przed
kościołem i do zabudowań gospodarczych oraz pomocniczych. Północny z nich służył
zapewne braciom konwersom, pracującym przy utrzymaniu konwentu, zaś południowy używano
w trakcie procesji i różnych ceremonii. Przezeń też wchodzili znaczniejsi goście i zasłużeni dla
klasztoru dobrodzieje, którzy mieli przywilej przebywania w nawach bocznych świątyni.
Odnalezione w Koprzywnicy relikty XIII - wiecznej fasady kościoła cysterskiego są
wyjątkowe z kilku względów. Przede wszystkim dlatego, że zabytki sztuki romańskiej nie
są w naszym kraju reprezentowane zbyt bogato i każde nowe odkrycie lub znalezisko
jest dużym wydarzeniem. Ponadto, kościoły cysterskie są w Polsce jedynymi romańskimi
świątyniami, w których zastosowano model fasady z trzema portalami. Zbliżoną do
koprzy-
wnickiej jest na przykład fasada kościoła w Sulejowie, z zachowanym in situ podobnym (choć
skromniejszym) portalem do nawy północnej. Uczeni interpretują jego dekorację jako
symboli-
czne przedstawienie Ukrzyżowania, połączone z eschatologicznym tematem drzewa życia.
Także stylizowane drzewka po bokach krzyża w Koprzywnicy symbolizują rajskie drzewa:
drzewo życia i drzewo śmierci (wiadomości dobrego i złego).
Źródło: Leszek
Polanowski, Jerzy Zub
|
